Trwa ładowanie strony

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.

Mapa strony

Samorząd województwa opolskiego

Bardzo Młoda Kultura

Edukacja kulturowa to nie tylko przygotowywanie do tworzenia i odbioru sztuki, ale raczej wyposażanie w kompetencje pozwalające na bycie w kulturze, korzystanie i współtworzenie jej zasobów, a tym samym pełnoprawne uczestnictwo w życiu zbiorowym.

- Marek Krajewski

www.edukacjakulturowa.pl

Blog jest częścią Programu Bardzo Młoda Kultura, organizowanego przez Narodowe Centrum Kultury. Jego podstawowym celem jest promocja edukacji kulturowej, a także zwiększanie do niej dostępności, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży. Projekt realizuje 16 instytucji kultury ze wszystkich województw. Każda z nich diagnozuje stan animacji i edukacji kulturowej w regionie, prowadzi szkolenia, sieciuje oraz wspiera podmioty i przedsięwzięcia z tego zakresu.

Blog jest dziennikiem Programu, ale przede wszystkim platformą dzielenia się doświadczeniami, które płyną z jego realizacji. Publikować będziemy dokumentacje z realizowanych działań, a także sposoby radzenia sobie w terenie z bolączkami towarzyszącymi wcielaniu w życie ideału i działań na rzecz edukacji kulturowej. Blog będzie także miejscem upowszechniania badań, metod i projektów, które okazały się dla nas inspirujące.

 

Co to jest edukacja kulturowa?

Najprościej mówiąc to wszelkie działania, które przygotowują jednostki do aktywnego i twórczego uczestnictwa w kulturze. W proponowanym przez nas rozumieniu kultura to tyle, co specyficzny sposób życia ludzi, zaś uczestnictwo w niej tożsame jest z byciem człowiekiem. Kultura to więc nie tylko sztuka, działalność artystyczna czy obyczaje, ale to wszystko, co sprawia, iż człowiek żyje inaczej niż pozostałe stworzenia. To nasz wyjątkowy sposób adaptowania się do rzeczywistości. Uczestniczyć w kulturze można zarówno poprzez korzystanie z niej w codziennych praktykach, jak i poprzez jej współtworzenie - nie tylko malując czy pisząc książki, ale też mówiąc, używając narzędzi, opowiadając dowcipy, korzystając z mediów, działając społecznie.

Zanurzyć się w kulturze

Takie rozumienie uczestnictwa w kulturze sprawia, że edukacja kulturowa to działanie mające kształtować umiejętności oraz kompetencje, które sprawiają, iż jednostki pełniej są w niej zanurzone. Im głębsze jest to zanurzenie, w tym większym stopniu stajemy się pełnoprawnymi członkami społeczeństwa, tym większe są nasze szanse na samorealizację, umiejętność swobodnego wyrażania siebie i konstruowania swojej tożsamości, komunikowania się z innymi, tworzenia i korzystania z dóbr kultury, a więc w istocie bycia podmiotami. Edukacja kulturowa to więc nie tylko przygotowywanie do tworzenia i odbioru sztuki oraz efektów pokrewnych jej praktyk, ale również wyposażanie w zdolność bycia w kulturze, korzystania z jej zasobów i ich współtworzenia.

Dlaczego używamy pojęcia edukacja kulturowa, a nie edukacja kulturalna?

Po pierwsze dlatego, że pozwala to dostrzec, iż celem procesów edukacyjnych nie jest tylko kształtowanie ludzi kulturalnych (edukacja kulturalna) czy uczenie umiejętności tworzenia sztuki (edukacja artystyczna). Określenie edukacja kulturowa sygnalizuje, że podstawowym problemem nie jest wcale to, że ludzie nie czytają książek, nie chodzą do kina czy do galerii, czy też to, że używają wulgaryzmów. Podstawowym problemem jest to, że nie potrafią w pełni uczestniczyć w życiu swojej zbiorowości. Nie potrafią tego, bo: nie umieją komunikować się z innymi, wyrażać tego, co czują, nie rozumieją docierających do nich komunikatów, nie potrafią odróżnić tego, co wartościowe od tego, co wartości jest pozbawione; nie mają zaufania do innych i nigdy z nimi nie współdziałali, nie umieją dostrzec wartości tego, co potrafią ani określić tego, co z tych umiejętności może przydać się innym itd. Jak się wydaje, problemy te można próbować rozwiązywać, ucząc dzieci i młodzież tych wszystkich umiejętności poprzez wspólny wysiłek szkoły i instytucji kultury, a przy współpracy rodziców i bliskich. Do tego potrzebne jest jednak stworzenie okazji do współpracy pomiędzy tymi podmiotami, ta zaś jest możliwa, o ile najpierw przygotujemy do tego nauczycieli, animatorów i edukatorów, zapewnimy im warunki współpracy i działania (zarówno merytoryczne, instytucjonalne, jak i finansowe) oraz gdy dostosujemy tego rodzaju wsparcie do specyficznych, lokalnych potrzeb.

Po drugie używając pojęcia edukacja kulturowa, chcemy zaznaczyć odrębność programu „Bardzo Młoda Kultura” (BMK) wobec dotychczasowych form wspierania działań edukacyjnych w kulturze, traktując te istniejące za niewystarczające. Ta odrębność polega na tym, że Program ten ma na celu budowanie kompleksowego mechanizmu, dzięki któremu działania edukacyjne mogą się lepiej rozwijać. Proponując nazwę edukacja kulturowa, nie chcemy więc w żadnym razie dokonywać rewolucji, zwłaszcza rewolucji dla samej rewolucji. Chodzi raczej o uświadomienie sobie, że to, co robimy, nie jest czymś przypadkowym, ale jedną z najważniejszych praktyk, poprzez którą kształtujemy przyszłość. Używanie pojęcia edukacja kulturowa ma więc być środkiem prowadzącym do tego, by wspieranie działań edukacyjnych w kulturze było traktowane poważniej, zarówno w polityce państwa, jak i samorządów.

Po trzecie używamy kategorii edukacja kulturowa ze względów historycznych. Początki edukacji kulturalnej w Polsce to koniec lat 40. XX wieku, a więc są one ulokowane w kontekście, w którym w bardzo wąski sposób rozumiano kulturę – jako przede wszystkim sztukę i dobre wychowanie. Szły za tym specyficzne cele edukacji kulturalnej – najważniejszym z nich było ukulturalnianie, a więc przygotowanie do uczestnictwa „niekulturalnych” w wąsko rozumianej, instytucjonalnej kulturze proponowanej przez państwo. Współcześnie zmieniły się nie tylko naukowe sposoby myślenia o kulturze, ale przede wszystkim ona sama – ludzie są dziś wolni, autonomiczni, mają mnóstwo sposobności, by korzystać z kultury, społeczeństwo jest bardzo zróżnicowane, stykamy się dziś z całkowicie odmiennymi problemami niż przed półwieczem, inna jest też pozycja państwa i jego rola. Zasadne wydaje się więc zastąpienie przestarzałego pojęcia edukacji kulturalnej bardziej adekwatnym i lepiej wyrażającym cele edukacji w kulturze, a więc edukacją kulturową.
[1]

Cele programu Bardzo Młoda Kultura

 

Propagowanie nowoczesnych
form edukacji kulturowej

oraz świadomości, iż stanowi ona jedno
z najważniejszych narzędzi
budowania demokratycznego społeczeństwa,
ludzkiej podmiotowości,
pełniejszego uczestnictwa w kulturze.
 
Wzmacnianie wiedzy, umiejętności
i kompetencji
osób, które zajmują się
edukacją kulturową w Polsce,
w tym nauczycieli, osób zatrudnionych
w instytucjach kultury i tych działających
w organizacjach pozarządowych.
Stwarzanie okazji do współdziałania
osób zajmujących się edukacją kulturową,
a reprezentujących sferę edukacji i kultury,
a także kreowanie organizacyjnych,
finansowych i merytorycznych
podstaw tego rodzaju współpracy.
Identyfikowanie lokalnych potencjałów,
których wykorzystanie wzmacnia edukację
kulturową, a także rozpoznawanie przeszkód
i barier dla jej rozwijania w regionie.
Poszerzenie zakresu osób, które mogą
uczestniczyć w różnych formach edukacji
kulturowej, w tym umożliwianie egalitarnego
udziału w nich dzieci i młodzieży.
Prowadzenie działań popularyzujących
znaczenie, rolę oraz doniosłość edukacji
kulturowej wśród osób odpowiedzialnych
za lokalne polityki społeczne i kulturalne,
rodziców, prawnych opiekunów dzieci
oraz młodzieży.
Budowanie systemowych rozwiązań
wspierających edukację kulturową w Polsce,
by wykorzystać lokalne doświadczenia osób
zajmujących się tego typu działaniami
w poszczególnych regionach Polski.
[2]

[1] Raport z realizacji programu Bardzo Młoda Kultura w roku 2016, str. 5-6.
[2] Raport z realizacji programu Bardzo Młoda Kultura w roku 2016, str. 8.

Lokalni operatorzy programu Bardzo Młoda Kultura


Dolnośląskie

Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
Bardzo Młoda Kultura na Dolnym Śląsku
bardzomlodakultura.pl
Rynek Ratusz 24, 50-101 Wrocław
71 344 28 64 / 71 344 28 65
Arkadiusz Sikora
arkadiusz.sikora@okis.pl
 

Kujawsko-pomorskie

Teatr Polski im. Hieronima Konieczki
Struktury Kultury
struktury-kultury.pl
Al. Mickiewicza 2, 85-071 Bydgoszcz
52 339 78 13 / 52 339 78 20
Katarzyna Jankowska
katarzyna.jankowska@struktury-kultury.pl,
Wiktoria Szczupacka
wiktoria.szczupacka@struktury-kultury.pl
 

Lubelskie

Centrum Spotkania Kultur
Młodzi LUBią Kulturę
edukacjakulturalna.lubelskie.pl
Plac Teatralny 1, 20-029 Lublin
81 441 56 70 / 81 441 56 16
Wojciech Goleman
wojciech.goleman@spotkaniakultur.com
 

Lubuskie

Regionalne Centrum Animacji Kultury
Kultura Tędy
kulturatedy.pl
ul. Sienkiewicza 11, 65-431 Zielona Góra
68 452 93 01
Kalina Patek
k.patek@rcak.pl
 

Łódzkie

Muzeum Sztuki w Łodzi
Koalicje Kultury
koalicjekultury.pl
ul. Ogrodowa 19, 91-065 Łódź
791 760 902
Agnieszka Wojciechowska-Sej
a.sej@msl.org.pl
 

Małopolskie

Małopolski Instytut Kultury w Krakowie
SYNAPSY – program rozwoju edukacji
kulturowej w Małopolsce
synapsy.malopolska.pl
ul. 28 lipca 1943 17c, 30-233 Kraków
12 422 18 84
Katarzyna Dzigańska
dziganska@mik.krakow.pl
 

Mazowieckie

Mazowiecki Instytut Kultury
Kulturalni Edukatorzy – Mazowiecka
Sieć Edukacji i Kultury
mazowieckieobserwatorium.pl
ul. Elektoralna 12, 00-139 Warszawa
22 58 64 200
Magdalena Różycka
m.rozycka@mik.waw.pl
Agata Roman
a.roman@mik.waw.pl
Natalia Roicka
n.roicka@mik.waw.pl
 

Opolskie

Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu
Edukacja kulturowa Opolszczyzny
– EDUKO 2016-2018
eduko.opole.pl
ul. św. Wojciecha 13, 45-023 Opole
77 453 66 77
Joanna Ojdana
j.ojdana@muzeum.opole.pl
 

Podkarpackie

Centrum Kulturalne w Przemyślu
Podkarpacka Edukacja Kulturowa
www.pek-ck.pl
ul. Konarskiego 9, 37-700 Przemyśl
16 678 20 09
Katarzyna Medelczyk
k.medelczyk@ck.przemysl.pl
 

Podlaskie

Wojewódzki Ośrodek Animacji
Kultury w Białymstoku
Podlaski Pomost Kultury
woak.bialystok.pl
ul. Kilińskiego 8, 15-950 Białystok
85 740 37 11
Damian Dworakowski
pomost@woak.bialystok.pl
 

Pomorskie

Instytut Kultury Miejskiej
Sieć kultury. Edukacja kulturalna
w województwie pomorskim
sieckultury.pl
ul. Długi Targ 39/40, 80-830 Gdańsk
58 760 72 16 / 58 760 72 15
Agata Andrasiak
ikm@ikm.gda.pl
 

Świętokrzyskie

Wojewódzki Dom Kultury
im. Józefa Piłsudskiego w Kielcach
Świętokrzyska Akademia
Edukacji Kulturowej
saek.pl
ul. Ściegiennego 2, 25-033 Kielce
41 36 55 101 / 41 361 83 81
Małgorzata Michałowska-Wójcik
m.michalowska_wojcik@wdk-kielce.pl
 

Śląskie

Regionalny Instytut Kultury w Katowicach
operatorkultury.pl
ul. PCK 19, 40-057 Katowice
32 201 77 70
Maciej Zygmunt
mzygmunt@rik.katowice.pl
 

Warmińsko-mazurskie

Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych
w Olsztynie
Wędrowna Akademia Kultury
jakakultura.warmia.mazury.pl/
bardzo-mloda-kultura
ul. Parkowa 1, 10-233 Olsztyn
89 513 17 44 / 89 513 46
Ryszard Michalski
gora44@poczta.onet.pl
 

Wielkopolskie

Centrum Kultury ZAMEK
Centrum Praktyk Edukacyjnych
cpe.poznan.pl
ul. Św. Marcin 80/82, 61-809 Poznań
61 64 65 276
Jakub Walczyk
jakub@cpe.poznan.pl
Ewelina Banaszek
ewelina@cpe.poznan.pl
 

Zachodniopomorskie

Złocieniecki Ośrodek Kultury EKDUS
– edukacja kulturowa
dla umiejętności społecznych.
www.ekdus.pl
ul. Połczyńska 6, 78-520 Złocieniec
94 367 14 55 / 94 367 11 39
Monika Kuczyńska
projekty.zok@wp.pl
 
Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach Programu Bardzo Młoda Kultura oraz Województwa Opolskiego